Εγκυμοσύνη – Φλέβες και κίνδυνος Θρόμβωσης

Κατά την εγκυμοσύνη συμβαίνουν αλλαγές που δυσκολεύουν την επιστροφή του αίματος από τα πόδια προς την καρδιά:

• Οι ορμονικές μεταβολές μειώνουν τον τόνο των φλεβικών τοιχωμάτων.
• Ο όγκος του αίματος αυξάνεται, επιβαρύνοντας το φλεβικό σύστημα.
• Η αυξανόμενη μήτρα ασκεί πίεση στις φλέβες της λεκάνης.
• Η φλεβική πίεση στα κάτω άκρα αυξάνεται, ιδιαίτερα όσο προχωρά η εγκυμοσύνη και ιδιαίτερα στο αριστερό κάτω άκρο.

Αν υπάρχουν ήδη κιρσοί ή φλεβική ανεπάρκεια (ανεπάρκεια των βαλβίδων των φλεβών), οι παραπάνω αλλαγές επιδεινώνουν το βάρος στα πόδια, το οίδημα και τον πόνο. Επίσης, ακόμα και αν δεν υπάρχουν κιρσοί πριν τη σύλληψη μπορεί κατά την εγκυμοσύνη να δημιουργηθούν (Κιρσοί Κύησης).

Σε αρκετές γυναίκες, τα συμπτώματα υποχωρούν σε κάποιο βαθμό μετά τον τοκετό. Ωστόσο, οι ήδη εγκατεστημένοι κιρσοί δεν εξαφανίζονται πάντα και συνήθως επιδεινώνονται με κάθε επόμενη εγκυμοσύνη.

Η εγκυμοσύνη και κυρίως η περίοδος μετά τον τοκετό αυξάνουν τον κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης. Η θρόμβωση μπορεί να εμφανιστεί ως επιπολής θρομβοφλεβίτιδα ή ως εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (DVT).

Η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση είναι ιδιαίτερα απειλητική, διότι θρομβωτικό υλικό μπορεί να μετακινηθεί προς τους πνεύμονες και να προκαλέσει πνευμονική εμβολή.

Ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλες τις εγκύους. Επηρεάζεται από παράγοντες όπως:

• Προηγούμενο επεισόδιο φλεβικής θρόμβωσης ή πνευμονικής εμβολής.
• Κληρονομική ή επίκτητη θρομβοφιλία, όταν υπάρχει.
• Οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης.
• Σοβαροί, εκτεταμένοι ή συμπτωματικοί κιρσοί.
• Παχυσαρκία, κάπνισμα και περιορισμένη κινητικότητα.
• Ηλικία, πολύδυμη κύηση, νοσηλεία και ορισμένες επιπλοκές της εγκυμοσύνης.

Η παρουσία κιρσών δεν σημαίνει ότι θα εμφανιστεί θρόμβωση. Ωστόσο, οι σημαντικοί κιρσοί αποτελούν έναν από τους παράγοντες που αυξάνουν το θρομβωτικό κίνδυνο της εγκύου.

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που αξίζει να απαντηθεί πριν από μια προγραμματισμένη εγκυμοσύνη.

Αν έχετε έντονους κιρσούς, πόνο, βάρος στα πόδια, οίδημα ή σημεία χρόνιας φλεβικής ανεπάρκειας, είναι χρήσιμο να εξεταστείτε από αγγειοχειρουργό πριν από τη σύλληψη.

Εφόσον υπάρχει ένδειξη θεραπείας, η αντιμετώπιση πριν από την εγκυμοσύνη προσφέρει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα:

• Αντιμετώπιση της υπάρχουσας φλεβικής ανεπάρκειας πριν από την επιπλέον επιβάρυνση της εγκυμοσύνης.
• Ανακούφιση από συμπτώματα όπως πόνος, βάρος, οίδημα και αίσθημα καύσου.
• Δυνατότητα επιλογής της κατάλληλης θεραπείας χωρίς τους περιορισμούς που ισχύουν κατά την εγκυμοσύνη.
• Περιορισμό της πιθανότητας να χρειαστεί να αντιμετωπιστούν έντονα φλεβικά συμπτώματα σε μια περίοδο κατά την οποία οι θεραπευτικές επιλογές είναι πιο περιορισμένες.
• Μείωση του θρομβωτικού κινδύνου

Προσοχή: Η θεραπεία των κιρσών πριν από την εγκυμοσύνη δεν εγγυάται ότι δεν θα εμφανιστούν νέοι κιρσοί και δεν έχει αποδειχθεί ότι από μόνη της προλαμβάνει τη θρόμβωση της εγκυμοσύνης. Η απόφαση για θεραπεία εξαρτάται από τη βαρύτητα της φλεβικής νόσου, τα συμπτώματα και το ατομικό ιστορικό κάθε γυναίκας.

Δεν χρειάζονται όλες οι γυναίκες με κιρσούς επέμβαση πριν από τη σύλληψη. Χρειάζεται, όμως, να γνωρίζουν εγκαίρως αν υπάρχει ουσιαστική φλεβική ανεπάρκεια και ποιες επιλογές έχουν και τους κινδύνους που συνδέονται με τη νόσο.

Οι προγραμματισμένες επεμβατικές θεραπείες των κιρσών, όπως το ενδοφλέβιο laser και οι άλλες τεχνικές κατάλυσης, συνήθως αναβάλλονται μέχρι μετά την εγκυμοσύνη.

Κατά τη διάρκειά της, η αντιμετώπιση είναι κατά κανόνα συντηρητική και μπορεί να περιλαμβάνει:

• Οδηγίες για τακτικό περπάτημα και κίνηση, εφόσον δεν υπάρχει μαιευτική αντένδειξη.
• Αποφυγή παρατεταμένης ορθοστασίας ή ακινησίας.
• Ανύψωση των ποδιών όταν ξεκουράζεστε.
• Ελαστικές κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης.
• Αντιπηκτική αγωγή σε ειδικές περιπτώσεις

Αν εμφανιστούν νέα ή έντονα συμπτώματα, απαιτείται ιατρική αξιολόγηση. Η εγκυμοσύνη δεν αποτελεί λόγο να αγνοούνται οι κιρσοί ή ο πόνος στα πόδια.

Η θρόμβωση δεν εκδηλώνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση αν εμφανιστούν:

• Ξαφνικό πρήξιμο, κυρίως στο ένα πόδι.
• Πόνος ή ευαισθησία στη γάμπα ή στον μηρό.
• Αίσθημα θερμότητας ή ερυθρότητα στο ένα πόδι.
• Ανεξήγητη και σημαντική διαφορά στο μέγεθος των δύο ποδιών.

Αν παρουσιαστεί ξαφνική δύσπνοια, πόνος στο στήθος, αιμόπτυση ή λιποθυμική τάση, χρειάζεται άμεση επείγουσα ιατρική βοήθεια, καθώς μπορεί να πρόκειται για πνευμονική εμβολή.

Το πρήξιμο και στα δύο πόδια είναι συχνό στην εγκυμοσύνη, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως φυσιολογικό όταν είναι έντονο, αιφνίδιο ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα.

Όχι απαραίτητα.

Η ανάγκη για προληπτική αντιπηκτική αγωγή εξαρτάται από το συνολικό προφίλ κινδύνου και όχι μόνο από την παρουσία κιρσών. Το ιστορικό θρόμβωσης, η θρομβοφιλία, η κινητικότητα και άλλοι μαιευτικοί ή ιατρικοί παράγοντες μπορεί να αλλάξουν σημαντικά την εκτίμηση.

Σε γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο μπορεί να συστηθεί προφύλαξη με ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους, σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού και σε συνεργασία με τον μαιευτήρα.

Μην ξεκινάτε και μην διακόπτετε αντιπηκτική αγωγή χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα, με συνεκτίμηση τόσο του κινδύνου θρόμβωσης όσο και του κινδύνου αιμορραγίας.

Αν σχεδιάζετε εγκυμοσύνη και έχετε εμφανείς ή συμπτωματικούς κιρσούς, είναι προτιμότερο να γίνει η αξιολόγηση πριν από τη σύλληψη και όχι αφού εμφανιστούν έντονα συμπτώματα.

Ο αγγειοχειρουργικός έλεγχος βοηθά να διαπιστωθεί αν υπάρχει φλεβική ανεπάρκεια, αν χρειάζεται θεραπεία και ποιος είναι ο καταλληλότερος χρόνος αντιμετώπισης.

Αν είστε ήδη έγκυος, η αξιολόγηση μπορεί να γίνει και κατά τη διάρκεια της κύησης, όταν υπάρχει ένδειξη. Η ανάγκη για επείγοντα έλεγχο ή θεραπεία δεν πρέπει να αναβάλλεται εξαιτίας της εγκυμοσύνης.

Η εγκυμοσύνη επιβαρύνει το φλεβικό σύστημα και μπορεί να επιδεινώσει τους υπάρχοντες κιρσούς. Παράλληλα, αυξάνει τον κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης, ιδιαίτερα σε γυναίκες με πρόσθετους παράγοντες κινδύνου.

Αν σκοπεύετε να μείνετε έγκυος και έχετε κιρσούς, ο προληπτικός αγγειοχειρουργικός έλεγχος μπορεί να σας βοηθήσει να προγραμματίσετε σωστά την αντιμετώπισή τους, εφόσον χρειάζεται, πριν από την εγκυμοσύνη.

Η σωστή προετοιμασία δεν σημαίνει ότι όλες οι γυναίκες χρειάζονται επέμβαση. Σημαίνει ότι κάθε γυναίκα πρέπει να γνωρίζει την κατάσταση των φλεβών της και να έχει ένα εξατομικευμένο σχέδιο φροντίδας πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την εγκυμοσύνη.