Επιπολής θρομβοφλεβίτιδα

Η επιπολής θρομβοφλεβίτιδα, που συχνά αποκαλείται και επιπολής φλεβική θρόμβωση, είναι η δημιουργία θρόμβου μέσα σε μια φλέβα που βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια του δέρματος, συνοδευόμενη από φλεγμονή του φλεβικού τοιχώματος.

Εμφανίζεται συχνά στα κάτω άκρα και ιδιαίτερα σε περιοχές όπου υπάρχουν κιρσοί. Η προσβεβλημένη φλέβα μπορεί να είναι επώδυνη, σκληρή και ευαίσθητη στην αφή, ενώ το δέρμα από πάνω της συχνά παρουσιάζει ερυθρότητα και τοπική θερμότητα.

Η επιπολής φλεβική θρόμβωση διαφέρει από την εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (DVT), η οποία αφορά φλέβες που βρίσκονται βαθύτερα στους μυς. Ωστόσο, οι δύο καταστάσεις δεν είναι πάντοτε ανεξάρτητες. Η επιπολής θρόμβωση μπορεί να επεκταθεί προς το εν τω βάθει φλεβικό δίκτυο, ενώ σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να συνυπάρχει θρόμβωση και στα δύο δίκτυα.

Γι' αυτό, η διάγνωση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην εξωτερική εμφάνιση του ποδιού.

Τα συμπτώματα θρομβοφλεβίτιδας εμφανίζονται συνήθως στην περιοχή της προσβεβλημένης φλέβας. Τα συχνότερα είναι:

• Πόνος και ευαισθησία: η περιοχή μπορεί να πονάει κατά την πίεση ή την κίνηση.
• Ερυθρότητα του δέρματος: το δέρμα πάνω από τη φλέβα μπορεί να γίνει κόκκινο ή να αποκτήσει πιο σκούρα απόχρωση.
• Σκληρία κατά μήκος της φλέβας: η φλέβα μπορεί να ψηλαφάται σαν σκληρό κορδόνι κάτω από το δέρμα.
• Τοπικό οίδημα: μπορεί να εμφανιστεί πρήξιμο γύρω από την προσβεβλημένη περιοχή.
• Αυξημένη θερμοκρασία: το δέρμα μπορεί να είναι πιο ζεστό στην αφή σε σχέση με τη γύρω περιοχή.

Τα συμπτώματα θρομβοφλεβίτιδας στο πόδι μπορεί να είναι εντονότερα όταν η θρόμβωση εμφανίζεται πάνω σε κιρσό. Σε άλλες περιπτώσεις, η εικόνα είναι λιγότερο χαρακτηριστική.

Η επιπολής θρομβοφλεβίτιδα μπορεί να εμφανιστεί όταν συνδυάζονται παράγοντες που ευνοούν τη δημιουργία θρόμβων με τοπικές αλλοιώσεις των φλεβών.

Οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Κιρσούς και φλεβική ανεπάρκεια: οι διατεταμένες φλέβες και η διαταραχή της φλεβικής κυκλοφορίας ευνοούν την εμφάνιση επιπολής θρόμβωσης.
• Παρατεταμένη ακινησία: η μειωμένη κινητικότητα μπορεί να συμβάλει στη φλεβική στάση.
• Πρόσφατη χειρουργική επέμβαση ή τραυματισμός: ορισμένες επεμβάσεις και κακώσεις αυξάνουν τον κίνδυνο θρόμβωσης.
• Εγκυμοσύνη και λοχεία: οι ορμονικές μεταβολές και οι αλλαγές στη φλεβική κυκλοφορία αυξάνουν την προδιάθεση για θρόμβωση.
• Ορμονική θεραπεία: ορισμένα οιστρογονούχα σκευάσματα μπορεί να αυξάνουν τον θρομβωτικό κίνδυνο.
• Κακοήθεια ή διαταραχές της πήξης: σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να υπάρχει υποκείμενη αιτία που χρειάζεται διερεύνηση.
• Πρόσφατος φλεβοκαθετήρας ή ενδοφλέβια έγχυση: μπορεί να προκαλέσει τοπική φλεγμονή και θρόμβωση σε φλέβα του άνω άκρου.

Η εμφάνιση επιπολής θρόμβωσης χωρίς εμφανείς κιρσούς, ιδιαίτερα όταν είναι εκτεταμένη, υποτροπιάζει ή εμφανίζεται σε διαφορετικά σημεία, μπορεί να απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση για πιθανούς υποκείμενους παράγοντες κινδύνου.

Η επιπολής θρομβοφλεβίτιδα συχνά έχει καλή πορεία, αλλά ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλους τους ασθενείς.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν:

• το μήκος του θρομβωμένου τμήματος της φλέβας,
• η θέση της θρόμβωσης,
• η απόστασή της από τις συμβολές των επιπολής με τις εν τω βάθει φλέβες,
• η παρουσία ή απουσία εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης,
• οι ατομικοί παράγοντες κινδύνου για θρόμβωση.

Θρόμβωση που βρίσκεται κοντά σε σημαντική συμβολή με το εν τω βάθει φλεβικό δίκτυο χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, επειδή υπάρχει αυξημένος κίνδυνος επέκτασης.

Επιπλέον, η επιπολής φλεβική θρόμβωση μπορεί να συνυπάρχει με εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση. Για τον λόγο αυτό, δεν είναι ασφαλές να θεωρούμε ότι κάθε κόκκινη και επώδυνη επιφανειακή φλέβα αποτελεί ένα απλό, αυτοπεριοριζόμενο πρόβλημα.

Η διάγνωση συνήθως είναι κλινική. Βασίζεται στο ιστορικό του ασθενούς, στην κλινική εξέταση και, όταν ενδείκνυται, σε απεικονιστικό έλεγχο.

Το υπερηχογράφημα φλεβών με έγχρωμο Doppler (Triplex) μπορεί να προσδιορίσει την έκταση της θρόμβωσης, τη θέση του θρόμβου και την πιθανή συμμετοχή του εν τω βάθει φλεβικού δικτύου. Παράλληλα, βοηθά στον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας.

Η θεραπεία θρομβοφλεβίτιδας εξατομικεύεται ανάλογα με την έκταση και τη θέση του θρόμβου, τα συμπτώματα και τον συνολικό κίνδυνο του ασθενούς.

Οι κιρσοί αποτελούν έναν από τους συχνότερους παράγοντες που συνδέονται με την επιπολής θρομβοφλεβίτιδα των κάτω άκρων. Όταν υπάρχει φλεβική ανεπάρκεια, η διαταραγμένη κυκλοφορία ευνοεί την εμφάνιση νέων επεισοδίων.

Η αρχική αντιμετώπιση επικεντρώνεται στον έλεγχο της οξείας θρόμβωσης και στην αξιολόγηση του κινδύνου επέκτασης.

Αφού αξιολογηθεί και αντιμετωπιστεί το οξύ επεισόδιο, ο αγγειοχειρουργός κρίνει εάν χρειάζεται θεραπεία της υποκείμενης φλεβικής ανεπάρκειας. Ανάλογα με την ανατομία και τα ευρήματα, οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν σαφηνεκτομή, ενδοφλέβιο laser (EVLA), άλλες ενδοφλεβικές τεχνικές ή κιρσεκτομές.

Ο χρόνος της παρέμβασης αποφασίζεται εξατομικευμένα, με βάση την υποχώρηση της οξείας φλεγμονής, τα ευρήματα του υπερηχογραφικού ελέγχου και τη συνολική κατάσταση του ασθενούς.

Η διάρκεια των συμπτωμάτων διαφέρει ανάλογα με την έκταση της θρόμβωσης, τη φλέβα που έχει προσβληθεί και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

Ο πόνος, η ερυθρότητα και η ευαισθησία συχνά αρχίζουν να υποχωρούν μέσα σε ημέρες, αλλά η σκληρία κατά μήκος της φλέβας μπορεί να επιμείνει για αρκετές εβδομάδες ή και περισσότερο.

Η υποχώρηση του πόνου δεν σημαίνει ότι έχει εξαλειφθεί πλήρως η θρόμβωση. Για αυτόν τον λόγο, είναι σημαντικό να ακολουθούνται οι οδηγίες του θεράποντος ιατρού και να πραγματοποιείται ο επανέλεγχος όταν κρίνεται απαραίτητος.

Εάν τα συμπτώματα επιδεινώνονται, εμφανίζεται νέο οίδημα ή ο πόνος επεκτείνεται, χρειάζεται άμεση επανεκτίμηση.

Η έγκαιρη αξιολόγηση είναι σημαντική όταν παρατηρείτε επώδυνη, σκληρή ή ερυθρή φλέβα, ιδιαίτερα εάν έχετε κιρσούς ή ιστορικό θρόμβωσης.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν:

• η ερυθρότητα ή η σκληρία επεκτείνεται κατά μήκος του ποδιού,
• εμφανίζεται σημαντικό ή αιφνίδιο πρήξιμο,
• υπάρχει ιστορικό εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης ή πνευμονικής εμβολής,
• η θρόμβωση εμφανίζεται χωρίς εμφανή αιτία ή υποτροπιάζει,
• συνυπάρχουν εγκυμοσύνη, λοχεία, ενεργός κακοήθεια ή άλλοι σημαντικοί παράγοντες κινδύνου.

Η επιπολής θρομβοφλεβίτιδα μπορεί να είναι ένα περιορισμένο επεισόδιο, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέεται με σημαντικό κίνδυνο επέκτασης ή συνυπάρχουσας εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης.

Η έγκαιρη αξιολόγηση από αγγειοχειρουργό βοηθά να καθοριστούν η έκταση της θρόμβωσης, η κατάλληλη θεραπεία και η ανάγκη παρακολούθησης. Όταν υπάρχουν κιρσοί ή φλεβική ανεπάρκεια, είναι επίσης σημαντικό να εξεταστεί η συνολική κατάσταση του φλεβικού δικτύου και, εφόσον ενδείκνυται, να σχεδιαστεί η αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας.

Μην αγνοείτε μια επώδυνη και σκληρή φλέβα στο πόδι. Η σωστή αξιολόγηση είναι το ασφαλέστερο πρώτο βήμα για την κατάλληλη θεραπεία και την πρόληψη πιθανών επιπλοκών.